Süryani Tarih Yazıcılığında Türkler

Türkler, Asya’nın engin bozkırlarından Orta Avrupa’ya uzanan geniş yaşam alanları ve uzun geçmişleriyle, kendilerine has kültürleri ve tarihe yön veren birçok hadisedeki rolleriyle, farklı tarihçilik geleneklerine mensup eski yazarlarca birçok eserde anlatılmışlardır. Bu geleneklerden biri de Süryani tarih yazıcılığıdır. Süryani tarihçiler, özellikle 6. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar geçen süreçte, Türk tarihinin birçok yönüne ışık tutmuşlardır; hatta bazen başka kaynaklardan bilinmeyen özgün kayıtlar nakletmişlerdir. Ne var ki bu kayıtlar Türkiye akademisinde nadir çalışılmıştır. Üstelik az sayıdaki bu çalışmalarda Türk tarihinin İslam sonrası dönemi genellikle ön planda yer almıştır.

Umut Var’ın Süryani Tarih Yazıcılığında Türkler adlı eseri, bu açıdan özgün içeriğe sahiptir. Çünkü Türk tarihi, burada, Süryanice tarih metinlerindeki izdüşümleri bağlamında ve 6-9. yüzyıllar arası dönem özelinde, yani Türk tarihinin İslam öncesi süreci açısından ele alınmaktadır. Eserde, söz konusu bu dönemde farklı coğrafyalarda farklı siyasi yapılar halinde varlık gösteren Türk toplulukları, Bizans ve Sasaniler gibi devletlerle ilişkileri, Doğu Kilisesi gibi dinî kurumlarla etkileşimleri açısından anlatılmaktadır.

Gelecek vadeden genç tarihçi Umut Var, akıcı üslubunu derinlikli analizleriyle birleştirerek hem akademiye hem genel okur kitlesine ilgi çekici bir eser sunuyor. O, bu titiz çalışmayla Türk tarihinin mühim bir evresine ışık tutuyor. Okunması ve kütüphanede bulundurulması gereken bu eser, gerçekten önemli bir boşluğu dolduruyor.

Doç. Dr. Zafer Duygu

Dokuz Eylül Üniversitesi